fo-FO Kringvarp Føroya https://kvf.fo/ljod/sending/tematysdagur false Vit fara í summar at endursenda Tematýsdagar, sum høvdu í Nón. Vit fara í summar at endursenda Tematýsdagar, sum høvdu í Nón. All rights reserved. Kringvarp Føroya kt@kringvarp.fo Vit fara í summar at endursenda Tematýsdagar, sum høvdu í Nón. 01:51:33 false Kringvarp Føroya Tue, 26 May 2020 18:22:00 GMT 17 prosent av ungum millum 18 og 24 ár kenna seg sera tyngd av einsemi, vísir nýggj kanning hjá Fólkaheilsuráðnum. Vit greina kanningina saman við formanninum í ráðnum, Magna Mohr. Hvat er einsemi og hvussu ávirkar tað okkum, spyrja vit sálarfrøðingin Suna Poulsen. Vit tosa við nøkur ung, sum hava skrivað yrkingar um einsemi í vallærugreinini Skrivigleði. Gunnvá Winther og Bjørg Brynhildardóttir Egholm vitja saman við læraranum Oddfríði Marna Rasmussen. Hvussu hava tey gomlu tað, nú frástøða hevur ávirkað samfelagið seinastu mánaðirnar, spyrja vit forkvinnuna í Landsfelag Pensjónistana, Beate L. Samuelsen. Og so tosa vit við Berg Debes Joensen, prest um hvussu hann upplivir einsemi millum tey, hann hevur samband við í sínum yrki. Sendingin var send fyrstu ferð 26. mai, 2020 Vælkomin til tematýsdag í Nón um einsemi.   6febd44a-8982-4f16-a4e7-929a5e507518 810510 01:49:10 false Kringvarp Føroya Tue, 5 May 2020 17:32:00 GMT Fyri 75 árum síðani endaði seinni heimsbardagi, og tí seta krígsárini dám á hendan tematýsdagin í Nón. Vit fara eina tónleikaliga snarferð gjøgnum krígsárini. Vit spyrja Erling Isholm, søgufrøðing, hvat tað hevði at siga, at tað vóru bretar og ikki týskarar, sum hertóku Føroyar. Vóru nasistar í Føroyum? Tað hevur Signar í Homrum, lesandi á søgu- og samfelagsdeildini, kannað. Í Føroyum eru nógvar leivdir og nógv støð, sum minna okkum á stóra hermannavirksemi undir krígnum. Saman við Jonn Hansen søgufrøðingi gera vit eitt yvirlit yvir krígsminni. Og so tosa vit við Petur Rouch og Robert McBirnie, ið eru millum tey 100-tals føroysku børnini, sum eru úrslit av krígnum. Sendingin var send fyrstu ferð 5. mai 2020, Nón Hoyrið sendingina her b647ef8d-c9e4-4e65-8cc7-42c6303972f2 810510 01:47:43 false Kringvarp Føroya Tue, 26 Nov 2019 17:51:00 GMT Hvat eyðkennir ein stórsamlara? Ein ídnan whisky-fjeppara? Eina kvinnu, sum elskar motorsúkklur? Ein savnara við 50 ljómborðum? Ein modellbátasmið, sum smíðar hvønn tann einasta smálut sjálvur? Eina kvinnu við 40.000 myndum við fullfíggjaðum upplýsingum á hvørjari tí einastu mynd? Ein mann við heimabygdum flogfari og tyrlu í kjallaranum? Og eina kvinnu, sum er jólaligari enn tær flestu? Svarið er eldhugi - og eldhugi er felagsnevnarin í hesum Tematýsdegnum í Nón. Sendingin var send fyrstu ferð 26. novembur, 2019 caf0317d-f0e7-4975-9fe4-f63eeaf487d3 810510 01:49:43 false Kringvarp Føroya Tue, 12 Nov 2019 17:45:00 GMT Tað eru í hesum døgum 30 ár liðin, síðan Berlinmúrurin syndraðist, og kommunistiska jarntjaldið spakuliga varð drigið frá. Samstundis eru 40 ár liðin, síðani koncept-plátan "The Wall" hjá Pink Floyd kom út, og eisini 40 ár síðani Michael Jackson gav út plátuna "Off the wall". Hesin TemaTýsdagur er bygdur upp við múrum. Hví kom múrurin? Hvat umboðar múrurin? Hvat gjørdi Berlin-múrurin við heimin - tá ið hann stóð, og hvat er hent síðani? Tað tosa vit við Hans Holm, landafrøðing, og Heina í Skorini, stjórnmálafrøðing, um. Ólavur Rasmussen búði í Týsklandi, tá múrurin fall. Hann fortelur dramatisku søguna um, hvussu hann sníkti seg um markið til Eysturberlin og upplivdi søguna hinumegin frá. Hvussu var at liva í einum kommunistiskum stýri handan jarntjaldið? Tað spyrja vit Doru Tiberiu á Torvlaðnum, sum er føddur og uppvaksin í Rumenia, men flýddi haðani í 1989. The Wall hjá Pink Floyd er um múrar í og rundan um okkum menniskju. Vit varpa ljós á útgávuna, nú hon hevur 40 ár á baki, júst hendan mánaðin. Sendingin var send fyrstu ferð 12. novembur, 2019 Tú kanst hoyra sendingina her! 02e6ad59-a996-467f-b84e-5357b04a2234 810510 01:50:28 false Kringvarp Føroya Tue, 15 Oct 2019 17:27:00 GMT Vit støkka inn á gólvið hjá Beggu Ellingsgaard, har vit hittu vinkonurnar Beggu og Elsebeth. Vit hitta eisini Kenneth Bærentsen, sum saman við sínum vinfólkum, raðfesta samanhaldið so mikið høgt, at tey hava sett vinarlagið í fasta skipan. Vinaløg og samvera eru í nógvum førum ein fortreyt fyri at tú kanst koma í javnvág sum menniskja, sigur ráðgevin og kveikjarin Poul Jákup Thomsen, sum vit hittu í felagshølunum hjá Bátafelagnum. Hvat eru vinir, hví er umráðandi at hava vinir, og hvat hendir, um vit ikki hava vinir. Hesar og aðrar spurningar viðgera vit saman við Bjørghild Djurhuus, heilsufrøðingi, Bergi Debes Joensen, presti, og Suna Poulsen, sálarfrøðingi. Tað longsta tíðarskeiðið vinkonurnar Sissal og Marita ikki hava havt samband - antin sæst, tosa í telefon ella seinnu árini havt netsamband - seinastu 35 árini, er tríggjar vikur (Í sendingini verður sagt, at tær hava sæst í minsta lagi 3. hvørja viku, men hetta er ikki rætt). Orsøkin til, at tær gjørdust hjartavinkonur, er at tær báðar vóru eitt sindur av tveimum "outsidarum", tá tær hittust. Sendingin var send fyrstu ferð 15. oktobur, 2019 Hoyr allan tematýsdagin um vinaløg. 8b5fafee-4f91-497c-bf39-6b771add502a 810510 01:50:15 false Kringvarp Føroya Tue, 26 Feb 2019 17:22:00 GMT Hvat er leiðsla, og hvussu hevur hugtakið broytt seg gjøgnum tíðirnar. Vit lýsa leiðsluhugtakið søguliga og ástøðiliga saman við Súsonnu Olsen, sum undirvísur í leiðslu á Fróðskaparsetrinum. Klaksvíkar Sleipistøð hevur ment seg nógv seinastu árini, og stjórin varð valdur ársins leiðari í fjør. Vit skifta orð við Frimodt Rasmussen stjóra. Hvat vita vit um leiðslu í Føroyum, og hvussu stendur til við leiðslu? Árni Jóhan Petersen, adjunktur, undirvísir í leiðslu og hevur gjørt forkanning um leiðsla á stórum privatum virkjum í Føroyum.  Kann ein leiðsla vera ónd, rá og kynisk. Tað eru millum spurningarnar, vit seta Einu Andreasen, sum hevur egnu ráðgevingarfyritøku. Eina hevur skrivað diplomuppgávu um, tá leiðsla verður forráað! Hvør er munurin á at vera leiðari í Føroyum og uttanlands? Vit tosa við Rúnar Reistrup, stjóra í Hey!, sum m.a. hevur verið produktstjóri hjá Vodafone í London.  Og so spyrja vit fólk á gøtuni í Klaksvík, Gøtu og Havn, hvat er góð leiðsla, og hvat er vánalig leiðsla. Sendingin var send fyrstu ferð 26. februar, 2019 Hoyr tematýsdagin um leiðslu her. 7ac37195-c161-4f0b-9636-fc7dcd888a24 810510 01:51:14 false Kringvarp Føroya Tue, 12 Feb 2019 18:45:00 GMT Tað eru í ár 40 ár liðin síðani disco tónleikurin hertók ovastu røkurnar á heimsins hittlistum - Men tað eru eisini 40 ár liðin síðani stóru disco bálbrenningina í Chicago Comiskey Park á sumri 1979, og hvørs endamál var at taka disco sjangruna av døgum. Hvat eyðkennir Disco? Hvaðani kom Disco, og ikki minst - hvat bleiv av Disco? Hesar og aðrar spurningar seta vit Kára Jacobsen, ið eitt nú er er tónleikari, sangskrivari og tónleikalærari. Hvat eyðkendi mótan, tá talan er um discotíðina, og síggjast framvegis farvegir eftir disco, tá talan er um dagsins móta? Hesar og aðrar spurningar seta vit Katrinu í Geil, designara. Við sangum sum We are family og Lost in music hertóku Sister Sledge heimsins hittlistar - vit skifta orð við tvær teirra: Debbie og Joni Sledge. Meðan Sister Sledge umboðaðu amerikanska discotónleikin, var Frank Farian ein av oddamonnunum, tá talan var um EuroDisco. Vit tekna ein stuttmynd av oddamanninum í Boney M. Disco tónleikurin gjørdist ongantíð stóra hittið millum føroyskar tónleikarar og bólkar, hóast føroyingar eisini hava flirtað við Disco. Og ein teirra er Jørgin Dahl, sum eitt nú skrivaði sangin I can give what you want. Ein av stóru pallunum hjá discotónleikurin var at finna á diskotekunum, og tveir, sum minnast diskoteksumhvørvið innanífrá eru Jákup Magnussen og Finn Jensen. Og saman við Finni og Jákupi hugleiða vit um diskoteks- og DJ-mentan, og discotónleik yvirhøvir. Eitt hitt kendasta discotekið var Studio 54 í New York. Um aldarskiftið vitjaði listarmaðurin Edward Fuglø heimskenda náttklubban, sum í dag eitt nú leggur pall til kabaretframførslur. Sendingin var send fyrstu ferð 12. februar, 2019 Tú kanst hoyra sendingina her! 100058e4-1487-480e-b057-cbd6f1d4ca74 810510 01:49:11 false Kringvarp Føroya Tue, 13 Nov 2018 17:36:00 GMT Nú elsti mentastovnurin Føroya Landsbókasavn fylti 190 ár, setti Nón sær fyri at kanna, hvat alment dannilsi er. Hvat er alment dannilsi, hvat inniber tað, hvørji arbeiða við tí, hvønn týdning hevur tað, hví skulu vit hava tað, og er tað framvegis viðkomandi? Og hvussu eitur alment dannilsi á føroyskum. Rói Patursson, heimspekingur, og Theodor Eli Dam Olsen, prestur, hugleiða um hugtakið, sum teir hava hug at nevna búgving ella mynding. Annfinnur Heinesen, háskúlastjóri, nevnir tað mentaskap og umrøður, hvussu tað hevur merkt háskúlan. Hvør er leikluturin hjá bókasøvnum í einum talgildum heimi, tá tað kemur til alment dannilsi, spyrja vit Erhard Jacobsen, fyrrverandi landsbókavørð, sum nevnir tað búgving. Hvussu fremur Fólkaskúlin alment dannilsi, spyrja vit Rúnu í Skála, námslektara á Námsvísindadeildini. Og hevur Glasir framvegis til endamáls at vera siðmennandi, spyrja vit Boga Bech Jensen, sum kallar tað almenning. Sendingin var send fyrstu ferð 13. novembur, 2018 eb110e6e-abd0-40af-b67e-85689bb68784 810510 01:48:29 false Kringvarp Føroya Tue, 29 May 2018 18:05:00 GMT Hvussu lýsa vit tað góða summarið og hvønn týdning hevur ljósa árstíðin? Hesar og aðrar spurningar viðgera vit saman við Magnusi Gaard, lívfrøðingi, og Theodor Eli Dam Olsen, presti, fyrst í sendingini. Hvussu halda vit røttu summarferiuna og hvussu nógvar samanhangandi vikur skulu vit halda frí í einum, eru millum spurningarar, ið vit seta Erlingi Fles, sálarfrøðingi. Og hvør er søgan um summarfrítíðina? Tað útgreina vit saman við Helga Eidesgaard, søgufrøðingi, sum tað fyrsta í tí seinra tímanum. Hvat merkir tað fyri okkum at fara í fjølluni á sumri? Hesar og aðrar spurningar umrøða vit saman við Pól Sundskarð, ið ofta er á ferð í føroysku fjøllunum. Og hvussu gera vit eina sera vælsmakkandi summardessert? Tað frætta vit nærri um, tá Sveinur Patursson fer at borðreiða. Sendingin var send fyrstu ferð 29. mai, 2018 Tú kanst hoyra sendingina her! 9416e592-4c45-4c96-b6f4-64dc4f5510a6 810510 01:49:10 false Kringvarp Føroya Tue, 20 Mar 2018 20:55:00 GMT Hvørjir eru yrkismøguleikarnir, tá talan er um handverkaraútbúgvingar í Føroyum...? Yrkisdepilin umsitur eitt nú yrkisútbúgvingar- og arbeiðsmarknaðarmál, og um eina løtu spyrja vit Janus á Ryggi, ið starvast á Yrkisdepilinum, um hvussu nógvir lærlingar eru í Føroyum og hvørjar avbjóðingarnar eru. Klaksvíkar Sleipistøð, sum í dag eitur KSS, hevur sum mál at seta fýra lærlingar um árið. Vit hava vitjað við havnalagið, har vit hitta stjóran Frimodt Rasmussen og nakrar av lærlingunum. Hárfríðkan er yrki og yrkisútbúgving, ið telur nógvar kvinnur. Vit fara at fregnast hjá Karin Sólsker um útbúgving og yrki. Hvørjar vinnur mangla lærlingar og sveinar? Og hvønn týdning heldur vinnan tað hevur at ikki øll nema sær eina akademiska útbúgving, men velja sær eina yrkisútbúgving í staðin? Hesar og aðrar spurningar umrøða vit saman við Maritu Rasmussen, stjóra í Vinnuhúsinum. Hvussu er støðan hjá teimum handaligu og yrkisvendu fakunum samanborið við tey meira bókliga eru millum spurningarnar vit umrøða við Magna á Lakjuni, útbúgvingarstjóra á Yrkisrættaðum Miðnámi. Martin Mouritsen er stjóri á Føroya Musikskúla, hann spælir klarinett, hann hevur verið leiðari fyri Føroya Symfoniorkestri, og hann er eisini útbúgvin bilmekanikari. Vit fara í garaguna at fregnast. LookNorth er fyritøka, sum framleiður ymiskar úrdráttir úr plasti. Og LookNorth er einasta virki í Føroyum, sum hevur havt ein plastsmiðlærling. Vit hitta Árna Skaale, stjóra, og Karlu Matras, ið hevur roynt hesa útbúgving. Sendingin var send fyrstu ferð 20. mars, 2018 Tú kanst hoyra sendingina her! 692faefc-9c2c-447b-959f-4478e222a6d9 810510 01:48:48 false Kringvarp Føroya Tue, 13 Mar 2018 19:30:00 GMT Føroyski fiskiskapurin við Flemish Cap hevur havt stóran týdning fyri føroyska búskapin, samstundis sum hesin fiskiskapur eisini hevur lagt lunnar undir søguligu rættindunum, sum er orsøkin til, at føroysk frystilínuskip aftur nú royna í New Foundlandi. Um eina løtu spyrja vit Helga Jacobsen, journalist og rithøvund, um upprunan til fiskiskapin á Flemish Cap. Vit frætta um fyrsta túrin og tónleikin, tá vit tosa við Mikkjal Olsen, sum í mong ár var skipari á Sigurfarinum. Hvat hevur harða lívið á Flemish Cap kravt av teimum monnum, ið mannaðu saltfiskalínuskipini? Hesar og aðrar spurningar skifta vit orð um við Eyðun Joensen, sálarfrøðing. Miðskeiðis í sendingini fáa vit vitjan av Sámali Jákupi Olsen, Jóan Petur Klein og Andrass Holm Arge, ið allir hava roynt á Flemish Cap. Og teimum á baki fer Petur Rouch, sum eitt nú var vertur í Rót & Rútmu, at seta orð og tónar á countrytónleikin, sum føroyingar tóku til sín í New Foundlandi. Sendingin var send fyrstu ferð 13. mars, 2018 Tú kanst hoyra sendingina her! 6709376c-dc2b-46ba-af45-995973f1922f 810510 01:48:23 false Kringvarp Føroya Tue, 27 Feb 2018 18:50:00 GMT Hvat er tað góða lívið og hvussu røkka vit hesum máli? Fyrst skifta vit orð við Jógvan D. Hansen, heimsspeking, Magnus Gaard, lívfrøðing, og Gitte Klein, master í positivari psykologi. Eisini fáa vit vitjan av Theodor Eli Dam Olsen, presti, sum vit eitt nú spyrja hvussu hann sum prestur vil seta orð á tað góða lívið. Hvat siga hagtølini og liva vit tað góða lívið í Føroyum? Fyrst í seinra hálvleiki skifta vit orð við Magna Mohr, ið er formaður í Fólkaheilsuráðnum. At arkitekturur ávirkar okkum er ongin loyna. Men hvat skulu vit hugsa um, tá arkitekturin og tað góða lívið skulu ganga hond í hond? Hesar og aðrar spurningar umrøða vit saman við Heidi Poulsen, arkitekti. Í hvønn mun broytast lívsvirðini, tá tú gerst fongdur við álvarsliga sjúku? Hesu viðurskifti noyddist Niklas Heri Jákupsson at fyrihalda seg til, tá hann gjørdist álvarsliga sjúkur av strongd. Eisini hava vit verið á gøtuni og spurt fólk, hvat tey halda eyðkennir tað góða lívið, samstundis sum lurtarin hevði høvi at skriva til Nón við sínari hugsan um tað góða lívið. Sendingin var send fyrstu ferð 27. februar, 2018 1459118c-a976-4ff9-8f76-9abe0351a359 810510 01:48:37 false Kringvarp Føroya Tue, 28 Nov 2017 19:20:00 GMT Fyri summi er bilurin amboðið, ið skal flyta teg úr einum staði í hitt, meðan bilurin fyri onnur er eitt listarverk og ein partur av lívsstílinum. Og í dag lýsa vit bilin og bilmentanina úr ymiskum sjónarhornum, og vit byrja við einari nútíðarsøguligari frásøgn. Brynhild Høgnadóttir er stjóri í Ráðnum fyri Ferðslutrygd. Hon fer at útgreina í hvønn mun hugburðurin er broyttur, tá talan er um ferðslutrygd. Nógv eru tey, sum pendla langar teinar til og frá arbeiði. Men í hvønn mun koyra fólk saman? Vit skifta orð við Mariu Gunnleivsdóttir Hansen. Mong eru tey, sum sera eldhugaði hava áhuga fyri ellisakførum og spennandi bilum og súkklum yvirhøvir. Og fyri bilentusiastar eru tveir sera forvitnisligir sløkkiliðsbilar frá 1959 og 1974 at finna á føroyskum plátum. Og saman við Ernst Vágsgarð og Karl Sofus Heimistovu fara vit at fregnast um í hvørjum standi bilarnir eru í. At koyra trailara er annað og meiri enn bara eitt arbeiði. At byrja við í seinra tímanum fara vit á gátt í sera snøgga Scania stýrhúsinum hjá Kristiani Mikkjalssyni, har vit tosa um eitt nú gerandisdagin, lívsstílin, og hvat tað kostar, tá eisini lastbilurin skal hava eina persónligheit. Tey eru ivaleyst mong, ið minnast snøggu Yamaha knallertirnar frá sjeyti- og áttatiárunum. Og ein teirra er Grækaris Gregoriussen, sum hevur høvuðsumvalt eina 30 ára gamla 50 cc Yamaha knallert. Vit hava fregnast heima í bilskúrinum. Halleluja Sofus er bilentusiasturin omanfyri allar hinar. Og ivaleyst eru tey mong, sum eru hugtikin av umbygda plússklæddu Fólkavogninum við Mercedes gron. Halleluja Sofus sigur okkum søguna um henda sera sermerkta fólkavognin - og okkurt afturat. Sendingin var send fyrstu ferð 28. novembur, 2017 Tú kanst hoyra sendingina her! 7e506a59-5e81-4bff-bf8b-66d28934b962 810510 01:48:57 false Kringvarp Føroya Tue, 7 Nov 2017 21:25:00 GMT Tað eru ikki øll, ið gerast gomul, ið kunnu búgva heima. Vit tosa við Gissur Patursson, hvørs mamma er búfólk á Lágargarði. Eisini tosa vit við Bjørg Jacobsen, fólkalívsfrøðing, um eitt nú hvussu tey gomlu hava tað, og hvussu hugtakið aldurdómur hevur broytt innihald. Bjørg hevur m.a. eisini verið við til at gjørt eina kanning av livikorunum hjá fólkapensonistunum í Føroyum. Eisini skifta vit orð við Ásu Ósá, ið er HR-leiðari á Landsverki, um eitt nú hvussu ein virkin senior- ella eldrapolitikkur kann skipast á einum arbeiðsplássi, og hvønn týdning, ið eldri starvsfólkini hava fyri stovnin. Sendingin var send fyrstu ferð 07. novembur, 2017 Tú kanst hoyra sendingina her! e90034a8-dfd1-4055-80b3-7d6d5065c9ce 810510